مبتدی · ۸ دقیقه مطالعه · به‌روزرسانی ۲۰۲۶-۱۱

اولین قدم‌ها در ترمینال لینوکس

ترمینال را باز کن، بفهم کجا هستی، و اولین دستورهای واقعی‌ات را اجرا کن — با خروجی دقیق از یک سیستم واقعی اوبونتو.

ترمینال یک پنجره‌ی متنی است که در آن یک دستور تایپ می‌کنی و کامپیوتر دقیقاً همان کاری را که خواستی انجام می‌دهد. اولش ترسناک به نظر می‌رسد، اما در واقع یک گفتگوست: یک خط تایپ می‌کنی، Enter می‌زنی، و جواب را می‌خوانی. همه‌ی چیزهای زیر روی یک سیستم واقعی اوبونتو ۲۴.۰۴ اجرا شده‌اند — خروجی که می‌بینی واقعی است، نه نقاشی.

Ubuntu terminal showing whoami, pwd, ls and uptime commands
یک ترمینال واقعی روی اوبونتو ۲۴.۰۴ — همین جایی است که در آن تایپ می‌کنی.

من کی‌ام و کجا هستم؟

دو دستور به اولین سؤال‌های هر تازه‌کار جواب می‌دهند. دستور whoami نام کاربری‌ات را چاپ می‌کند، و pwd (مخفف print working directory) پوشه‌ای را که همین الان داخلش هستی نشان می‌دهد.

bash — real output
$ whoami
root
$ pwd
/tmp
تو کاربر «root» هستی، و داخل پوشه‌ی /tmp ایستاده‌ای.
علامت $ ابتدای خط، همان «پرامپت» است — یعنی ترمینال منتظر توست. آن را تایپ نمی‌کنی؛ فقط چیزی را که بعد از آن می‌آید تایپ می‌کنی.

این دستگاه چیست؟

دستور uname -a خودِ سیستم را توصیف می‌کند: نام هسته، نسخه، و نوع پردازنده. این اولین چیزی است که یک تکنسین روی یک دستگاه ناآشنا اجرا می‌کند.

bash — real output
$ uname -a
Linux vm 6.18.44 #1 SMP x86_64 GNU/Linux
$ cat /etc/os-release | head -1
PRETTY_NAME="Ubuntu 24.04.5 LTS"
یک دستگاه لینوکس ۶۴ بیتی که اوبونتو ۲۴.۰۴ روی آن اجرا می‌شود.

دستگاه سالم است؟

سه دستور سریع می‌گویند حال یک سرور چطور است: uptime (چه مدت روشن بوده)، df -h (فضای دیسک)، و free -h (حافظه). به‌عنوان تکنسین IT، وقتی کسی می‌گوید «کند شده»، اولین چیزهایی که چک می‌کنی همین‌ها هستند.

bash — real output
$ uptime -p
up 13 minutes
$ df -h /
/dev/vda  252G  8.8G  30G  23% /
$ free -h
        total   used   free
Mem:     15Gi  553Mi   15Gi
۱۳ دقیقه روشن، دیسک ۲۳٪ پر، و حافظه‌ی آزاد فراوان.

چه چیزی را به خاطر بسپاری

  • whoami — نام کاربری‌ات
  • pwd — پوشه‌ای که داخلش هستی
  • uname -a — سیستم و هسته
  • uptime و df -h و free -h — سلامت دستگاه
هیچ‌کدام از این‌ها چیزی را روی کامپیوتر تغییر نمی‌دهند — این دستورها فقط نگاه می‌کنند و گزارش می‌دهند. اجرای‌شان کاملاً بی‌خطر است.
همه‌ی مقاله‌ها